Эта встреча получилась особенно тёплой и душевной. Мы познакомились с новыми участниками клуба, делились впечатлениями о прочитанном, спорили, соглашались, вспоминали любимые цитаты и, как всегда, нашли в книгах гораздо больше, чем просто сюжеты.
Темой разговора стали известные произведения Айтматова - «Первый учитель» , «Белый пароход» , «И дольше века длится день» и «Плаха» . Каждое из них по-своему отражает ключевую тему писателя - поиск человеком своей сути, смысла, нравственных ориентиров и связи с корнями.
«Первый учитель» - история о вере в человека и силе просвещения. Мы говорили о том, как важно, чтобы рядом с тобой оказался человек, способный увидеть твой потенциал и вдохновить на путь знаний, даже если весь мир вокруг против.
«Белый пароход» вызвал, пожалуй, самые эмоциональные отклики. Повесть, написанная простыми словами, оставляет послевкусие тихой боли - за ребёнка, который не вписался в жёсткий, безжалостный мир взрослых. В обсуждениях часто звучала мысль: Айтматов сумел показать, как легко может разрушиться хрупкая детская вера, если рядом нет любви и понимания.
«И дольше века длится день» - масштабный роман, где личное и вселенское переплетаются в философскую притчу о памяти, времени и ответственности человека перед собой и своим народом. Этот роман стал для многих участников настоящим открытием, заставив по-новому взглянуть на понятие долга и судьбы.
А «Плаха» - книга, к которой многие подходили с трепетом и даже опасением. Глубокий, мрачный, многослойный роман, в котором поднимаются темы экологии, духовности и нравственного выбора. Это произведение - не просто художественный текст, а предупреждение, пророчество о мире, где человек теряет связь с природой и собственной совестью.
За два часа встречи в кофейне звучало немало размышлений, цитат и личных признаний. Кто-то впервые прочитал Айтматова, кто-то вернулся к его книгам спустя годы - и у каждого оказалось своё ощущение, своя «нить» понимания. Ведь в центре каждой его истории - человек: со своей болью, любовью, слабостью и надеждой.
Следующая встреча клуба пройдёт 23 ноября. Мы будем обсуждать два произведения, ставших классикой мировой литературы: «Хижину дяди Тома» Гарриет Бичер-Стоу и «Бойню номер пять» Курта Воннегута. Приходите - будет интересно, как всегда, и по-домашнему уютно.
Рецензии наших читателей
Айша Жайыкова
«Джамиля» - Чингиз Айтматов
Бывают такие книги, которые ты проглатываешь насквозь: ловишь из них каждое предложение, каждое слово, вчитываешься до каждой запятой и точки. Такое случается очень редко.
Мне немного грустно от того, что люди читают, но - одним глазом. Им важна не глубина души в книге, а какая-то дешёвая информация. Каждый кичится тем, что прочитал так много книг, но толку от этого никакого.
Так вот, эта книга - та самая, которую ты не хочешь заканчивать. Это как прибежать домой из нестерпимой жары, открыть холодильник и выпить бутылку холодной-холодной воды. Она наполняет тебя, расставляет все точки в голове, очищает разум и приносит мысль о том, что вот оно - именно то, что ты искал.
Я влюбилась - отчаянно и бесповоротно - в стилистику, речь, описания, монологи и в целом в язык Чингиза Айтматова.
В школе я постоянно слышала об этом авторе, но мой скептицизм к писателям казахско-киргизской нации брал верх, и я не взяла в руки ни одной книги Айтматова. Виновата, признаю.
Буду говорить именно о произведении «Джамиля» . Современному читателю оно может показаться по-советски скучным, но дайте книге шанс - хотя бы ещё одну страницу.
Рассказ ведётся от имени 15-летнего подростка Сеита из глухого киргизского аула. События происходят во времена Великой Отечественной войны, когда каждая семья из аула отправила на фронт своих мужчин - отцов, братьев, мужей и сыновей. Родители Сеита тоже проводили сыновей, и от одного из них в семье осталась молодая невестка - Джамиля, вышедшая замуж без любви.
Джамиля - бойкая, красивая, приученная к труду, свободная и складная девушка. Прямо как та рыжая из мультфильма «Храбрая сердцем» , только волосы у неё угольно-чёрные, по-киргизски, и заплетены в две тугие косы.
И немного про Данияра - полукровку, пришедшего в аул после долгих скитаний сиротой; хромого мужчину, вернувшегося с войны с покалеченной ногой. Он был нелюдим, ходил всегда один, за душой у него не было ни гроша, кроме старой шинели, но он был богат внутренне - это сразу чувствовалось по глазам.
Больше спойлерить не буду.
Любовь, описанная в этом рассказе, показывает, что люди, которые кажутся простыми и ничем не примечательными, на самом деле могут быть глубокими и сложными. Всё это всплывает лишь в момент, когда ты истинно влюблён и ловишь каждый вздох своей любви.
Может быть, она отличается от любви нашего поколения - ведь она без охов и ахов, без лишних слов и раздумий. Любовь, рождённая в непонимании, условности и войне.
Это небольшой рассказ. Читается за час, но пищу для размышлений даст надолго.
Адам жанының үні: Шыңғыс Айтматов
26 қазанда Discovery кофеханасында Fresh Bookcrossing кітап клубының кезекті отырысы өтті. Жаңа қайнатылған кофенің хош иісі мен күзгі жаңбырдың жеңіл дыбысында қатысушылар ХХ ғасырдың ең терең ойы мен адамгершілігі мол авторларының бірі - Шыңғыс Айтматовтың шығармашылығын талқылауға жиналды.
Бұл кездесу ерекше жылы әрі шынайы өтті. Біз клубтың жаңа мүшелерін кездестірдік, оқығандарымыздан алған әсерлерімізбен бөлістік, айтыстық, келістік, сүйікті дәйексөздерімізді еске түсірдік және әдеттегідей кітаптардан жай сюжеттер емес, көп нәрсені таптық.
Әңгімелесу тақырыбы Айтматовтың әйгілі шығармалары – «Алғашқы ұстаз», «Ақ пароход», «Ғасырдан да ұзақ күн» және «Орка» болды. Олардың әрқайсысы жазушының негізгі тақырыбын - адамның өз болмысын, мәнін, адамгершілік нұсқауларын және өз тамырымен байланысын іздеуін өзінше көрсетеді.
«Алғашқы ұстаз» - адамға деген сенім мен ағартушылық күші туралы әңгіме. Айналадағы бүкіл әлем қарсы болса да, жаныңызда сіздің әлеуетіңізді байқап, білім жолына шабыттандыратын адамның болуы қаншалықты маңызды екенін айттық.
«Ақ пароход» ең эмоционалды жауаптарды тудырды. Қарапайым сөзбен жазылған әңгіме үлкендердің қатал, мейірімсіз әлеміне сыймаған бала үшін тыныш азаптың дәмін қалдырады. Пікірталастарда жиі естілетін идея: Айтматов жақын жерде махаббат пен түсіністік болмаса, нәзік баланың сенімі қаншалықты оңай жойылатынын көрсете алды.
«Ал күн ғасырдан да ұзақ» - жеке және әмбебап жады, уақыт және адамның өзі мен халқы алдындағы жауапкершілігі туралы философиялық астарлы әңгімеге ұласатын ауқымды роман. Бұл роман көптеген қатысушылар үшін парыз бен тағдыр ұғымына жаңа көзқараспен қарауға мәжбүрлейтін нағыз жаңалық болды.
Ал «Орта» - бұл көптеген адамдар үреймен, тіпті қорқынышпен қарайтын кітап. Экология, руханият және моральдық таңдау тақырыптарын зерттейтін терең, қараңғы, көп қабатты роман. Бұл шығарма жай ғана көркем мәтін емес, адамның табиғаттан, өз ар-ұжданынан айырылатын дүние туралы ескерту, болжау.
Кофеханадағы екі сағатқа созылған кездесуде толғаулар, дәйексөздер мен жеке мойындаулар көп болды. Біреу Айтматовты бірінші рет оқыды, біреу оның кітаптарына жылдар өткен соң қайта оралды – әркімнің өз сезімі, өз түсінігі «жібі» болды. Өйткені, оның әрбір әңгімесінің ортасында адам тұрады: оның азабы, махаббаты, әлсіздігі және үміті.
Келесі клуб отырысы 23 қарашада өтеді. Біз әлем әдебиетінің классикасына айналған екі шығарманы талқылаймыз: Гарриет Бичер Стоудың «Том ағайдың үйі» және Курт Воннегуттың «Сою алаңы-бес». Келіңіз - бұл әдеттегідей қызықты болады және өз үйіңіздегідей сезінесіз.
Оқырмандарымыздың пікірлері
Айша Жайықова
«Жәмила» - Шыңғыс Айтматов
Сіз бірден жұтып қоятын кітаптар бар: сіз әрбір сөйлемді, әрбір сөзді ұстайсыз, әр үтір мен нүктені оқисыз. Бұл өте сирек кездеседі.
Адамдардың бір көзімен оқитынына біраз қынжыламын. Олар үшін кітаптағы жанның тереңдігі емес, кейбір арзан ақпарат маңызды. Әркім қанша кітап оқыдым деп мақтанады, бірақ пайдасы жоқ.
Демек, бұл кітапты аяқтағыңыз келмейтін кітап. Төзгісіз ыстықтан үйге жүгіріп, тоңазытқышты ашып, бір бөтелке салқын, салқын су ішкендей. Ол сізді толтырады, барлық нүктелерді басыңызға салады, санаңызды тазартады және дәл осы сіз іздеген нәрсе деген ойға әкеледі.
Мен Шыңғыс Айтматовтың мәнеріне, сөйлеу мәнеріне, суреттеулеріне, монологтарына, жалпы, тіліне ғашық болдым.
Мектепте бұл жазушы туралы үнемі еститінмін, бірақ қазақ-қырғыз ұлтының жазушыларына деген сенімсіздік басым болды, Айтматовтың бірде-бір кітабын қолыма алмадым. Мен кінәлімін, мойындаймын.
Мен «Жәмила» шығармасы туралы арнайы айтайын. Заманауи оқырманға бұл кеңестік әдіспен қызықсыз болып көрінуі мүмкін, бірақ кітапқа мүмкіндік беріңіз - кем дегенде тағы бір бет.
Оқиға қырғыздың шалғай ауылында тұратын 15 жасар жасөспірім Сейіттің атынан баяндалады. Оқиғалар Ұлы Отан соғысы жылдарында, ауылдағы әр отбасы өз ер-азаматтарын – әкелерін, ағаларын, күйеулерін, ұлдарын майданға аттандырған кезде орын алады. Сейіттің әке-шешесі де ұлдарын ұзатып, бірі шаңыраққа жас келін – Жәмиляны сүймей отау құрды.
Жәмиля – өміршең, сұлу, жұмысқа үйренген, еркін, икемді қыз. Дәл сол «Батыл» мультфильміндегі қызыл қыз сияқты, оның шашы тек қара, қырғыз және екі бұралған өрілген.
Ал жетім болып ұзақ қаңғып ауылға келген жарымжан Данияр туралы аз-кем; соғыстан аяғы шал болып оралған шал. Ол араласпайтын, үнемі жалғыз жүретін, ескі пальтодан басқа атына бір тиын болған жоқ, бірақ іші бай еді - оны оның көзінен бірден сезетін едіңіз.
Мен бұдан былай бүлдірмеймін.
Бұл әңгімеде сипатталған махаббат қарапайым және ерекше көрінетін адамдардың шын мәнінде терең және күрделі болуы мүмкін екенін көрсетеді. Мұның бәрі сіз шынымен ғашық болып, махаббатыңыздың әр тынысын сезінген кезде ғана пайда болады.
Бәлкім, бұл біздің ұрпақтың махаббатынан бөлек шығар – әйтеуір, оу-ай, керексіз сөз бен ойсыз. Түсінбеушілікте, конвенцияда және соғыста туған махаббат.
Бұл қысқа әңгіме. Оны бір сағатта оқуға болады, бірақ ұзақ уақыт бойы ойландыратын азық болады.
