Бизнес и индустрия • FRESH CITY • 2026-03-03

От науки до бизнеса: женщины трансформаторы Казахстана

За последние годы женщины в Казахстане усилили свое влияние в самых разных сферах - от спорта мирового уровня и правозащитной деятельности до бизнеса, науки и международной политики. Их успехи - не только личные достижения, но и шаги к более широкой видимости и равным возможностям для всех женщин в стране. Рассказываем о женщинах, которые через конкретные результаты и системную работу вносят вклад в развитие общества, экономики и международного имиджа Казахстана.

Автор: Редакция Fresh City

От науки до бизнеса: женщины трансформаторы Казахстана

Бизнес и IT-инициативы

Рада Исламова Казахстанская предпринимательница и общественный лидер Рада Исламова известна своей работой в развитии женских профессиональных сообществ и поддержке женщин в IT и бизнесе. Она - основательница международного сообщества Wonder Women, которое с 2019 по 2025 год объединяло женщин из десятков стран, помогая им развивать карьеру и бизнес, особенно в технологическом и корпоративном секторах. Позднее эта инициатива эволюционировала в Heartful Leadership Academy - образовательную платформу, сочетающую навыки лидерства, осознанность и современные методы управления командой и бизнесом. В 2024 году Рада Исламова получила престижную награду Women in Tech CCA Awards в номинации Best Ally - признание её вклада в развитие женщин в IT и технологий в регионе. В рамках этой премии она представляла Казахстан на глобальном уровне среди лидеров технологической индустрии в Париже. До запуска собственных инициатив Исламова работала в крупных международных проектах, включая организацию спортивных и культурных мероприятий, набрала опыт в корпоративном секторе в разных странах, а затем сосредоточилась на построении платформы, которая помогает женщинам развиваться профессионально и расширять свои возможности в бизнесе и IT.

Кроме того, в 2026 году сразу восемь казахстанских стартапов, возглавляемых женщинами основательницами, вошли в глобальный рейтинг 100 Female Founders to Watch (Aurora Tech Award), что стало рекордным результатом для страны в сфере технологий и инновационного предпринимательства. Женщиныпредпринимательницы из Казахстана уверенно продвигают свои решения на международный рынок, особенно в HealthTech, MedTech, EdTech и AI секторах, формируя новые технологические тренды и привлекая внимание глобальных инвесторов.

Лаура Ералиева - YAYA Основательница платформы для бронирования детских развлечений и образовательных программ. В 2025 году стартап привлёк $210 000 инвестиций, расширился в соседние страны и вошёл в международные рейтинги стартапов.

Гульнур Калимулдина - MiraiTech

Доктор инженерных наук, ассистент-профессор в Nazarbayev University, автор AIразработки для спорта и здоровья. В 2026 году вошла в топ100 самых перспективных женских технологических проектов мира (Aurora Tech Award).

Үкілі Омарова - Soile AI Стартап по распознаванию нарушений речи с поддержкой языков Центральной Азии. В 2025-2026 годах вышел на международный рынок и вошел в глобальный рейтинг Aurora Tech Award.

Аружан Кешубаева - NeuroGuard AI Платформа для ранней диагностики заболеваний головного мозга с помощью искусственного интеллекта. В 2026 году включена в топ100 Aurora Tech Award.

Асылзат Исатаева - AIDENTIS AIстартап в сфере цифровой стоматологической диагностики. В 2025 году привлёк международное внимание и инвестиции для масштабирования.

Дана Шукирбаева - QALA AI Платформа для анализа геопространственных и инфраструктурных данных городов с помощью ИИ. В 2025-2026 годах получила поддержку от международных партнёров.

Правозащитная и общественная деятельность

Динара Смаилова Правозащитница Динара Смаилова, известная также как Дина Тансари, - одна из ключевых фигур в борьбе за права женщин и детей в Казахстане. Она является основательницей фонда НеМолчи.kz, который с 2016 года помогает пострадавшим от сексуального насилия - юридически, психологически и информационно. Широкий общественный резонанс получили несколько дел, сопровождавшихся фондом: в том числе расследование групповых изнасилований в Талдыкоргане и Шымкенте, а также ряд случаев насилия над несовершеннолетними, которые благодаря публичности дошли до суда. Эти истории стали поворотными - они заставили общество говорить о проблеме вслух и показали, как огласка может менять ход следствия. Деятельность Смайловой сопровождалась давлением и уголовным преследованием, из-за чего она была вынуждена покинуть страну, но продолжила работу за рубежом. Сегодня её имя ассоциируется с гражданской смелостью и попыткой выстроить систему поддержки там, где раньше была тишина.

Бахытжан Торегожина Правозащитница Бахытжан Торегожина - одна из самых последовательных и принципиальных фигур гражданского общества Казахстана. На протяжении многих лет она занимается документированием пыток, политически мотивированных преследований и нарушений прав человека, сопровождая резонансные дела и поддерживая семьи пострадавших. Торегожина является руководителем общественного объединения Ар.Рух.Хак, которое оказывает юридическую помощь жертвам репрессий и добивается международного внимания к ситуации в стране. Её работа охватывает как защиту отдельных людей, так и системную адвокацию - обращения в международные структуры, подготовку альтернативных докладов и мониторинг судебных процессов. В 2023 году она была удостоена престижной награды International Women of Courage Award, присуждаемой Государственный департамент США, - международного признания её многолетней борьбы с безнаказанностью и давлениями на гражданских активистов.

Жанар Секербаева Активистка и журналистка Жанар Секербаева - одна из ключевых фигур феминистского и ЛГБТК+ движения в Казахстане. Она является соосновательницей инициативы Kazakhstan Feminist Initiative “Feminita”, которая защищает права женщин и ЛГБТК+ людей, продвигая идеи равенства и социальной справедливости.

В 2025 году Жанар столкнулась с административными преследованиями после участия в мирных акциях, что лишь подчеркнуло актуальность её работы и готовность бороться за права уязвимых групп несмотря на давление. Сегодня её деятельность сочетает журналистское освещение проблем и активистскую работу, направленную на изменения в обществе и законодательстве.

Спорт

Елена Рыбакина Казахстанская теннисистка Елена Рыбакина начала 2026 год с громкого заявления о себе. По состоянию на февраль она уверенно удерживает третью строчку мирового рейтинга WTA, вновь закрепляясь в элите мирового тенниса - впервые с 2023 года. Ключевым событием старта сезона стала её триумфальная победа на Australian Open-2026. В напряжённом финале Рыбакина переиграла Арину Соболенко со счётом 6:4, 4:6, 6:4, завоевав второй титул турниров Большого шлема в карьере. Этот успех вошёл в историю казахстанского спорта - Рыбакина стала первой представительницей страны, выигравшей Australian Open. Кроме того, она оформила редкое достижение, став первым игроком за последние восемь лет, кому удалось подряд победить на Итоговом турнире WTA (в конце 2025 года) и затем взять титул в Мельбурне.

Бибисара Асаубаева Казахстанская шахматистка Бибисара Асаубаева за последние годы уверенно закрепилась в статусе одной из сильнейших блиц-шахматисток мира. В 2025 году она вошла в Книга рекордов Гиннесса как самая молодая чемпионка мира по блицу - достижение, ставшее знаковым для всего казахстанского шахматного спорта. Период с 2021 по 2026 год стал для Асаубаевой по-настоящему прорывным: она трижды выигрывала чемпионат мира по блицу - в 2021, 2022 и декабре 2025 года в Дохе, где в финале обыграла Анну Музычук. Этот хет-трик сделал Бибисару одной из самых титулованных блиц-шахматисток современности. Летом 2025 года Асаубаева получила звание гроссмейстера (GM), став 43-й женщиной в истории мировых шахмат и лишь второй представительницей Казахстана с этим титулом. В том же году она преодолела отметку 2500 пунктов рейтинга Эло, а благодаря победе в цикле FIDE Women’s Events 2024-2025 первой из казахстанок обеспечила себе участие в Турнире претенденток-2026. Уже в феврале она успешно выступила на престижном Tata Steel Chess, войдя в число лидеров группы Challenger.

Индира Бектенова Казахстан впервые будет представлен в судейском корпусе летних Азиатских игр по гребле на байдарках и каноэ. Представительница Ассоциации гребли и парусного спорта Туркестанской области Индира Бектенова получила официальное приглашение для работы на Летние Азиатские игры 2026, которые пройдут в Японии. На соревнованиях она будет задействована в статусе международного технического судьи (ITO) по дисциплине Гребля на байдарках и каноэ. Это назначение стало знаковым для отечественного спорта: Индира Бектенова вошла в историю как первая представительница Казахстана, удостоенная статуса международного судьи в данном виде спорта. Её участие в Азиаде - не только личное профессиональное достижение, но и важный шаг для укрепления позиций Казахстана на международной спортивной арене, а также пример растущей роли женщин в системе мирового спорта.

Дипломатия

Мадина Джарбусынова Казахстан все больше укрепляет своё присутствие и в международной дипломатии. Значительная часть этого прогресса связана с деятельностью женщин лидеров, которые не только представляют национальные интересы, но и продвигают глобальные ценности гендерного равенства и участия женщин в принятии решений.

Мадина Джарбусынова, пожалуй, одно из самых ярких имён. В 2025 году она была избрана членом Комитета ООН по устранению дискриминации женщин (CEDAW) - это историческое достижение: прежде ни одна представительница Центральной Азии не занимала такую позицию в этой важной структуре. Одно из её ключевых выступлений произошло в Женеве на выставке Women Leading in Multilateralism and Diplomacy, где обсуждались роли женщин в международной политике и дипломатии - событие, которое подчеркнуло вклад казахстанских дипломаток в глобальные процессы.

Кроме того, Казахстан активно продвигает женщин в дипломатии и в других форматах. Например, заместитель председателя Мажилиса Парламента - Айым Құспан - долгое время работала над укреплением внешнеполитических связей, включая вопросы международной безопасности и стратегического сотрудничества.

Также В 2025 году в Астане прошёл международный форум, посвящённый 30летию Пекинской декларации и резолюции ООН 1325 «Женщины. Мир. Безопасность», где выступали руководители из стран Центральной Азии и представители международных организаций, подтверждая роль женщин в миростроительных процессах и гендерной политике.

Ғылымнан бизнеске: Қазақстанның әйелдер трансформаторлары

Соңғы жылдары Қазақстан әйелдері әлемдік деңгейдегі спорт пен құқық қорғаудан бизнеске, ғылымға және халықаралық саясатқа дейін әртүрлі салаларда ықпалын арттырды. Олардың жетістіктері тек жеке жетістіктері ғана емес, сонымен қатар елдегі барлық әйелдер үшін үлкен көрнекілікке және тең мүмкіндіктерге бағытталған қадамдар. Әңгіме нақты нәтижелер мен жүйелі жұмыс арқылы қоғамның дамуына, экономикасына және Қазақстанның халықаралық имиджіне үлес қосып жүрген әйелдер туралы болып отыр.

Бизнес және IT бастамалары

Гульнур Калимулдина - MiraiTech

Адам құқықтары және әлеуметтік қызмет

Динара Смаилова Дина Таңсари деген атпен танымал құқық қорғаушы Динара Смайылова - Қазақстандағы әйелдер мен балалардың құқықтары үшін күрестегі басты тұлғалардың бірі. Ол 2016 жылдан бері сексуалдық зорлық-зомбылық құрбандарына құқықтық, психологиялық және ақпараттық тұрғыдан көмек көрсетіп келе жатқан NeMolchi.kz қорының негізін қалаушы. Қор қолдаған бірнеше істер жұртшылықтың назарын аударды: Талдықорған мен Шымкенттегі топтық зорлау фактілері бойынша тергеу, сондай-ақ жариялылықтың арқасында сотқа жеткен кәмелетке толмағандарға қатысты зорлық-зомбылық әрекеттері. Бұл оқиғалар бетбұрысты сәттерге айналды - олар қоғамды проблема туралы дауыстап айтуға мәжбүр етті және жариялылық тергеу барысын қалай өзгертетінін көрсетті. Смаилованың қызметі қысыммен және қылмыстық қудалаумен қатар жүрді, сондықтан ол елден кетуге мәжбүр болды, бірақ шетелде жұмысын жалғастырды. Бүгінде оның есімі азаматтық батылдықпен және бұрын үнсіздік болған жерде қолдау жүйесін құру әрекетімен байланысты.

Бақытжан Төреғожина Құқық қорғаушы Бақытжан Төреғожина Қазақстандағы азаматтық қоғамдағы ең дәйекті және принципшіл тұлғалардың бірі. Ол көп жылдар бойы азаптауларды, саяси астарлы қудалауларды және адам құқықтарын бұзуды құжаттап, атышулы істерді қадағалап, құрбан болғандардың отбасыларына қолдау көрсетіп келеді. Төреғожина қуғын-сүргін құрбандарына заңгерлік көмек көрсететін және елдегі жағдайға халықаралық назар аударуға тырысатын «Ар.Рух.Хак» қоғамдық бірлестігінің жетекшісі. Оның жұмысы жеке тұлғаларды қорғауды да, жүйелі адвокатураны да қамтиды - халықаралық құрылымдарға үндеу, балама есептерді дайындау және сот процестерін бақылау. 2023 жылы оған АҚШ Мемлекеттік департаменті оның жазасыз қалуға және азаматтық белсенділерге қысым көрсетуге қарсы ондаған жылдар бойы жүргізген күресін халықаралық мойындаған беделді «Халықаралық батыл әйелдер» сыйлығымен марапатталды.

Жанар Секербаева Белсенді және журналист Жанар Секербаева Қазақстандағы феминистік және LGBTQ+ қозғалысының негізгі тұлғаларының бірі. Ол әйелдер мен LGBTQ+ адамдардың құқықтарын қорғайтын, теңдік пен әлеуметтік әділеттілік идеяларын насихаттайтын «Феминита» қазақстандық феминистік бастамасының тең құрылтайшысы.

2025 жылы Жанар бейбіт шерулерге қатысқаннан кейін әкімшілік қудалауға ұшырады, бұл тек өз жұмысының өзектілігін және қысымға қарамастан осал топтардың құқықтары үшін күресуге дайын екенін атап өтті. Бүгінде оның жұмысы қоғамдағы және заңнамадағы өзгерістерге бағытталған мәселелерді журналистік көрсету мен белсенді жұмысты біріктіреді.

Спорт

Елена Рыбакина Қазақстандық теннисші Елена Рыбакина 2026 жылды өзі туралы шулы мәлімдемемен бастады. Ақпандағы жағдай бойынша ол 2023 жылдан бері алғаш рет әлемдік теннис элитасында тағы да орнығып, WTA әлемдік рейтингінде сенімді түрде үшінші орынды иеленді. Маусымның басталуындағы басты оқиға оның 2026 жылғы Australian Open турниріндегі салтанатты жеңісі болды. Тартысты финалда Рыбакина Арина Сабаленканы жеңді, 6:64, 6:64 есебімен. мансабындағы екінші «Үлкен дулыға» жүлдесі. Бұл жетістік қазақ спортының тарихында қалды – Рыбакина Австралияның ашық чемпионатында жеңіске жеткен алғашқы ел өкілі болды. Ол сондай-ақ сегіз жыл ішінде WTA финалында (2025 жылдың соңында) жеңіске жеткен, содан кейін Мельбурндағы титулды жеңіп алған алғашқы ойыншы болу сияқты сирек жетістікке қол жеткізді.

Бибісара Асаубаева Соңғы жылдары қазақстандық шахматшы Бибісара Асаубаева өзін әлемдегі ең мықты блиц шахматшыларының бірі ретінде сенімді түрде танытты. 2025 жылы ол Гиннестің рекордтар кітабына блиц бойынша ең жас әлем чемпионы ретінде енді – бұл бүкіл қазақ шахмат спорты үшін маңызды жетістік. 2021 жылдан 2026 жылға дейінгі кезең Асаубаева үшін шын мәнінде серпіліс болды: ол үш рет - 2021, 2022 және 2025 жылдың желтоқсанында Дохада өткен блиц бойынша әлем чемпионатында жеңіске жетті, финалда Анна Музычукты жеңді. Бұл хет-трик Бибісараны заманымыздың ең атақты блиц шахматшыларының біріне айналдырды. 2025 жылдың жазында Асаубаева гроссмейстер (ГМ) атағын алып, әлемдік шахмат тарихындағы 43-ші әйел және осы атаққа ие Қазақстанның екінші өкілі ғана болды. Сол жылы ол Эло рейтингтік ұпайын 2500-ден асырды және ФИДЕ әйелдер жарысының 2024-2025 цикліндегі жеңісінің арқасында 2026 жылғы үміткерлер турниріне қатысуды қамтамасыз еткен алғашқы қазақстандық болды. Ақпан айында ол беделді Tata Steel Chess турнирінде сәтті өнер көрсетіп, Челленджер тобының көшбасшыларының бірі болды.

Индира Бектенова Байдарка мен каноэде есуден Жазғы Азия ойындарының төрешілер корпусында Қазақстан алғаш рет өнер көрсетеді. Түркістан облысының ескек есу және желкенді спорт қауымдастығының өкілі Индира Бектенова 2026 жылы Жапонияда өтетін жазғы Азия ойындарында жұмыс істеуге ресми шақырту алды. Жарыстарда байдарка мен каноэде есу пәні бойынша халықаралық техникалық төреші (ITO) мәртебесін алады. Бұл тағайындау отандық спорт үшін маңызды болды: Индира Бектенова осы спорт түрінен халықаралық төреші мәртебесін алған Қазақстанның тұңғыш өкілі ретінде тарихқа енді. Оның Азия ойындарына қатысуы жеке кәсіби жетістігі ғана емес, сонымен қатар Қазақстанның халықаралық спорт аренасындағы позициясын нығайтудағы маңызды қадам, сондай-ақ әлемдік спорт жүйесіндегі әйелдер рөлінің артып келе жатқанының үлгісі болып табылады.