Владимир Зеленцов - ювелир с безупречной репутацией, чьё мастерство признано не только в Казахстане, но и за его пределами. Он получил ценный опыт у выдающихся мастеров советской эпохи и создавал эксклюзивные украшения для представителей элиты. Работал на известном производстве «Уральские самоцветы», а также на Свердловском ювелирном заводе. Мог бы продолжить успешную карьеру, однако принял решение вернуться в Уральск.
Автор: Редакция Fresh City
Сегодня Владимир Георгиевич - владелец собственной ювелирной мастерской, где недавно сделал ремонт. Мастер выставил личную коллекцию икон и полудрагоценных камней, к которым питает особую любовь. Сверкающие аметисты, таинственные опалы и солнечные сердолики впечатляют, хотя коллекция насчитывает более 200 образцов. «Я начал собирать камни в начале 1970-х годов, - рассказывает Владимир Георгиевич. - Ездил в Пермь, Челябинск, а во время учёбы в Свердловске (Екатеринбурге) участвовал в экспедициях по Уральским горам. Даже состоял в клубе любителей камня. В походах мы находили агаты, лазуриты, нефриты, жадеиты, обсидианы - всё это есть в моей коллекции. Разрежешь обычный булыжник, а внутри - невероятная красота, от которой сердце замирает. Я много работал с бриллиантами, но любовь к поделочным камням так и осталась».
Владимир Георгиевич с теплотой вспоминает путь в профессию. Первые шаги - в Доме пионеров, где он увлёкся чеканкой и резьбой по дереву. После школы - училище № 78, где освоил мебельное производство. Служба в армии тоже оказалась полезной: в свободное время он создавал значки, сувениры и чеканки для сослуживцев. «Тогда и понял, что необходимо профессиональное образование, поехал в Свердловск, - продолжает Владимир Георгиевич. - Там работал мой брат Олег Георгиевич. После окончания медицинского вуза его направили туда. Выдающийся хирург-уролог, он всю жизнь проработал в ОКБ № 1, был оперирующим врачом и преподавал на кафедре. Когда я приезжал к нему, мы обязательно посещали выставки камней, которые производили на меня неизгладимое впечатление. Поэтому после демобилизации я поступил в Высшее училище прикладных искусств. Училище основано самим Демидовым для одарённых детей крепостных крестьян ещё в позапрошлом веке. Купец и золотопромышленник отбирал талантливых мальчиков, обеспечивал всем необходимым и воспитывал лучших ювелиров». Училище дало прочный фундамент будущему мастеру. Учёба давалась легко; он был одним из лучших студентов и получал Ленинскую стипендию. Окончив училище с отличием, получил специальность огранщика алмазов. Из четырёх предложенных заводов - в Ленинграде, Ереване и Смоленске - выбрал уже родной свердловский ювелирный завод.
Владел навыками монтажа украшений, закрепки бриллиантов, изготавливал изделия на заказ. Работал мастером индивидуального изготовления в специализированном цехе с 30 лучшими мастерами, выполнявшими эксклюзивные заказы для элиты. Украшения, создаваемые за закрытыми дверями, отличались роскошью и уникальностью. Владимир Георгиевич помнит все особые заказы. Однажды коллективу доверили изготовление портсигара для Генерального секретаря Л. И. Брежнева. Его украшала лавровая ветвь, инкрустированная драгоценными камнями и россыпью бриллиантов. Стоимость изделия по тем временам была баснословной - 180 тысяч долларов. На портсигаре выгравировано: «В подарок от тружеников Урала». «Изготовление заняло четыре месяца. На торжественном вечере в Колонном зале Москвы директор завода лично вручил подарок Леониду Ильичу. По словам очевидцев, Генеральный
секретарь был восхищён, но, узнав стоимость, решил передать портсигар в Алмазный фонд СССР».
Коллектив принимал участие и в реставрации драгоценностей семьи Романовых. Для Людмилы Зыкиной был создан эксклюзивный гарнитур - перстень, серьги и брошь с сапфиром. Людмила Георгиевна была истинным ценителем изысканных украшений. Кроме того, мастер выполнял заказы для Валентины Терешковой. После завершения работы Владимир Георгиевич вернулся в Уральск вместе с супругой Татьяной Александровной, с которой познакомился на заводе. Она работала в УТК и пользовалась большим уважением руководства, которое сожалело об уходе столь ценных сотрудников. В Уральске он устроился в ювелирную мастерскую Дома быта - молодого мастера приняли тепло.
Начальник управления культуры Жайсан Акбаев обратился к Владимиру Георгиевичу с просьбой о реставрации ценных экспонатов областного музея. Создали необходимые условия, но инструменты мастер принёс свои. Несколько лет он занимался реставрацией музейных ценностей: оружия, деревянных изделий, украшений из серебра и сусального золота. Позже с той же просьбой обратился директор музея Жангир-хана в Урде Темирболат Махми́мов. Особый интерес для мастера представляла работа над перстнем хана с родовой печатью, а также реставрация украшений четырёх жён Жангира. Изучая рисунки, орнаменты и знаки, вплетённые в узоры застёжек, наручных и нагрудных украшений, он обнаружил среди авторов известных мастеров Ургенча, Хивы и Ташкента. За вклад в реставрацию музейных экспонатов Владимир Георгиевич был удостоен благодарственной грамоты Президента.
Параллельно с реставрационной деятельностью он преподавал: вместе с супругой вёл лекции в институте искусств имени Даулеткерея. Два его сына тоже стали ювелирами. Владимир окончил институт искусств и за дипломный проект был удостоен Первой премии Президента. Иван окончил Костромское высшее художественное училище, работал ювелиром в Москве и некоторое время - на Монетном дворе. Ещё во время учёбы он участвовал в конкурсе проектов олимпийских медалей «Сочи-2014», и его разработку одобрил Владислав Третьяк - прославленный вратарь ЦСКА и сборной СССР, президент Федерации хоккея России.
Большие надежды подаёт и внук Игнат Зеленцов. Он с отличием окончил художественную школу имени Сакена Гумарова. Педагоги отмечали природный талант ученика. Игнат часто посещает мастерскую деда и мечтает стать ювелиром. Дед поддерживает его начинания, считая, что ювелиром можно стать только по призванию - имея талант и любовь не к золоту, а к искусству.
Голдсмит
Владимир Зеленцов – мінсіз беделі бар зергер, оның шеберлігі тек Қазақстанда ғана емес, оның шекарасынан тыс жерлерде де танылған. Ол кеңестік дәуірдегі көрнекті шеберлерден құнды тәжірибе алып, элитаға арналған эксклюзивті зергерлік бұйымдарды жасады. Әйгілі «Урал асылдары» өндірісінде, сонымен қатар Свердлов зергерлік фабрикасында жұмыс істеген. Ол сәтті мансабын жалғастыра алар еді, бірақ ол Оралға оралуды шешті.
Бүгінде Владимир Георгиевич өзінің зергерлік шеберханасының иесі, ол жақында жөндеу жұмыстарын жүргізді. Шебер өзінің жеке иконалар мен жартылай асыл тастар коллекциясын көрмеге қойды, оны ерекше жақсы көреді. Жарқыраған аметисттер, жұмбақ опалдар және күн карнелиандары әсерлі, бірақ коллекцияда 200-ден астам мысал бар. «Мен тас жинауды 1970 жылдардың басында бастадым», - дейді Владимир Георгиевич. – Пермь, Челябинск қалаларына барып, Свердловскіде (Екатеринбург) оқып жүргенде Орал тауларына экспедицияларға қатысты. Мен тіпті тас әуесқойлары клубының мүшесі болдым. Жаяу серуендерімізде агаттарды, лазурилерді, нефриттерді, жадеиттерді, обсидиандарды кездестірдік - мұның бәрі менің коллекциямда. Сіз кәдімгі тасты кесіп тастайсыз, оның ішінде жүрегіңізді дүрсілдететін керемет сұлулық бар. Мен гауһар тастармен көп жұмыс істедім, бірақ жартылай асыл тастарға деген сүйіспеншілігім қалды».
Владимир Георгиевич өзінің кәсіпке барған жолын сүйіспеншілікпен еске алады. Оның алғашқы қадамдары Пионерлер үйінде болды, ол жерде бедер мен ағаш оюына қызығушылық танытты. Мектептен кейін No78 мектепке барып, жиһаз өндірісін игерген. Әскерде қызмет ету де пайдалы болып шықты: бос уақытында ол әріптестеріне төсбелгілер, кәдесыйлар мен тиындар жасады. «Содан кейін мен кәсіптік білімнің қажет екенін түсіндім, мен Свердловскіге бардым», - деп жалғастырады Владимир Георгиевич. – Онда менің ағам Олег Георгиевич жұмыс істеді. Медициналық институтты бітірген соң сол жаққа жіберді. Көрнекті урологиялық хирург, ол өмір бойы №1 ОКБ-да жұмыс істеді, ота жасаушы дәрігер болды және кафедрада сабақ берді. Мен оған барған кезде біз үнемі тастар көрмелерін тамашаладық, бұл маған өшпес әсер қалдырды. Сондықтан демобилизациядан кейін жоғары қолданбалы өнер мектебіне оқуға түстім. Мектепті Демидовтың өзі өткен ғасырда крепостнойлардың дарынды балалары үшін ашқан. Саудагер және алтын өндіруші талантты ұлдарды таңдап, оларды қажет нәрсемен қамтамасыз етіп, ең жақсы зергерлерді дайындады». Мектеп болашақ шеберге берік іргетас берді. Оқу оңай болды; ол үздік студенттердің бірі болды және Лениндік стипендия алды. Колледжді үздік бітіріп, гауһар тас кесуші болды. Ұсынылған төрт зауыттың ішінде – Ленинград, Ереван және Смоленскіде – мен өзімнің туған Свердлов зергерлік фабрикасын таңдадым.
Оның зергерлік бұйымдарды құрастыру, гауһар тас орнату, тапсырыс бойынша бұйымдар жасау дағдылары болды. Ол таңдаулыларға ерекше тапсырыстарды орындайтын 30 үздік шебері бар мамандандырылған шеберханада жеке өндіріс шебері болып жұмыс істеді. Жабық есік артында жасалған зергерлік бұйымдар сәнді және ерекше болды. Владимир Георгиевич барлық ерекше бұйрықтарды есте сақтайды. Бірде командаға Бас хатшы Л.И. Брежнев. Ол асыл тастармен және гауһар тастармен көмкерілген лавр бұтағымен безендірілген. Өнімнің құны ол кезде ертегідей болды – 180 мың доллар. Темекі жәшігінде «Орал жұмысшыларының сыйы» деп жазылған. «Өндіріс төрт айға созылды.Мәскеудегі Колонналар залында өткен мерекелік кеште зауыт директоры Леонид Ильичке жеке сыйлық табыс етті.Куәгерлердің айтуынша, генерал.
хатшы қуанып қалды, бірақ құнын біліп, темекі қорапшасын КСРО Алмаз қорына беруді ұйғарды».
Команда Романовтар отбасының зергерлік бұйымдарын қалпына келтіруге де қатысты. Людмила Зыкина үшін эксклюзивті жиынтық жасалды - сақина, сырғалар және сапфирмен брошь. Людмила Георгиевна керемет зергерлік бұйымдардың нағыз білушісі болды. Сонымен қатар, шебер Валентина Терешковаға тапсырыстарды орындады. Жұмысты аяқтағаннан кейін Владимир Георгиевич зауытта танысқан жұбайы Татьяна Александровнамен бірге Оралға оралды. Ол UTK-да жұмыс істеді және басшылық тарапынан үлкен құрметке ие болды, олар осындай құнды қызметкерлердің кеткеніне өкінді. Оралда Қоғамдық өмір үйінің зергерлік шеберханасына жұмысқа орналасты – жас шеберді жылы қабылдады.
Мәдениет басқармасының басшысы Жайсаң Ақбаев Владимир Георгиевичке облыстық мұражайдың құнды жәдігерлерін қалпына келтіруді сұрап, өтініш білдірді. Қажетті жағдайды жасадық, бірақ шебер өз құралдарын әкелді. Бірнеше жыл мұражай құндылықтарын қалпына келтірумен айналысты: қару-жарақ, ағаштан жасалған бұйымдар, күміс пен алтын жапырақтан жасалған зергерлік бұйымдар. Кейін Урдадағы Жәңгір хан мұражайының директоры Темірболат Махмов та осындай өтініш білдірді. Шебердің ерекше қызығушылығын тудыратын мөрі бар хан жүзігінің жұмысы, сондай-ақ Жәңгірдің төрт әйелінің зергерлік бұйымдарын қалпына келтіру болды. Ілмектер, білек және кеуде әшекейлерінің үлгілеріне тоқылған ою-өрнектерді, ою-өрнектерді, белгілерді зерттей отырып, ол авторлар арасынан Үргеніш, Хиуа, Ташкенттің атақты шеберлерін тапты. Мұражай экспонаттарын қалпына келтіруге қосқан үлесі үшін Владимир Георгиевич Елбасының Алғыс хатымен марапатталды.
Қалпына келтіру жұмыстарымен қатар сабақ берді: әйелімен бірге Дәулеткерей атындағы өнер институтында дәрістер оқыды. Екі ұлы да зергер болды. Владимир Өнер институтын бітіріп, дипломдық жобасы үшін Бірінші Президенттік сыйлыққа ие болды. Иван Кострома жоғары көркемсурет училищесін бітірді, Мәскеуде зергер болып жұмыс істеді және біраз уақыт теңге сарайында жұмыс істеді. Студент кезінде ол Сочи-2014 Олимпиадасының медальдарын жобалау байқауына қатысып, оны әзірлеуді ЦСКА мен КСРО құрамасының атақты қақпашысы, Ресей хоккей федерациясының президенті Владислав Третьяк мақұлдады.
Немересі Игнат Зеленцовтың да үміті зор. Сәкен Ғұмаров атындағы көркемсурет училищесін үздік бітірген. Мұғалімдер оқушының табиғи дарындылығын атап өтті. Игнат атасының шеберханасына жиі келіп, зергер болуды армандайды. Атасы оның талпыныстарын қолдайды, тек кәсіппен ғана зергер болуға болады - талант пен алтынға емес, өнерге деген сүйіспеншілік.
